Public Relations (PR) (z ang. - kontakty z otoczeniem) - sztuka przekazywania informacji społeczeństwu przy użyciu mediów w imieniu zainteresowanego klienta; ogół działań mających za zadanie wytworzenie pozytywnego wizerunku społecznego danej instytucji. Celem stosowania PR jest wpłyniecie na opinię odbiorców.
Niektórzy uważają Public Relations za eufemizm ukrywający pod płaszczykiem dostarczania obiektywnej informacji materiały propagandowe. Słowo propaganda ma bardzo negatywne konotacje, stąd geneza niniejszego określenia.
Public Relations jest jednym z działań marketingowych uzupełniających typowe akcje promocyjno-reklamowe. Głównym celem stosowania Public Relations jest przekazanie informacji do otoczenia na temat firmy, jej produktów lub usług z wykorzystaniem liderów opinii lub bezpośrednio przy użyciu np. mediów. Specjaliści od PR zwykle wąsko definiują grupę docelową swoich działań, aby precyzyjniej przygotować dla nich ofertę.
Istnieje duże zapotrzebowanie na specjalistów zajmujących się Public Relations, dlatego na wielu wyższych uczelniach powstały wydziały kształcące takich pracowników.
W Polsce pracownicy działu PR nazywani są czasami potocznie "pijarowcami". Mówią tak o sobie nawet sami zatrudnieni w dziale PR.
Modele public relations
Modele Public Relations to sposoby uprawiania PR przez daną organizację lub specjalistę. Powstały na podstawie obszernego materiału historycznego i analizy współczesnej praktyki PR. Modele różnią się celem, naturą komunikowania, związkami między uczestnikami procesu komunikowania i wykorzystaniem technik badawczych.
Na podstawie badań empirycznych i historycznych Gruning i Hunt w 1984 roku wyróżnili 4 modele PR: Agent prasowy/publicity, Informacja publiczna, Dwukierunkowy asymetryczny, Dwukierunkowy symetryczny
1. Agent Prasowy
początek tego modelu to lata 20. i 30. XIX wieku. Polega na dostarczaniu na zlecenie klienta artykułów do prasy, przedstawiających zleceniodawcę w pozytywnym świetle. Artykuły te były do tego stopnia naciągane, że czasem były po prostu ordynarnymi kłamstwami. Jednym z najbardziej znanych przedstawicieli tego modelu był Phineas Barnum, Amerykanin, który żył w XIX wieku. To on jest autorem stwierdzenia .nieważne, co o mnie mówią, ważne, żeby poprawnie pisali nazwisko.. Dziś ten model występuje wśród specjalistów związanych ze sportem i showbiznesem.
2. Model Informacji Publicznej
Pojawił się na początku XX wieku, a jego twórcą był Ivy Lee. Odrzucił on poprzednie podejście .public should be damned. na rzecz innego: .Public should be informed.. Rzetelna informacja i mówienie prawdy to cele komunikowania. Celem ma być upowszechnianie info o firmie (nie mediacja). Lee stworzył własny kodeks zawodowy (Declaration of Principle) w którym podkreślał, że PR opiera się na otwartości i służy publicznemu dobru.Uważał, że jeżeli prawda o firmie jest dla niej szkodliwa, to należy to zmienić. Program PR oceniany przez ilość wycinków. Jego informacje prasowe były szczytem wiarygodności, podawał w nich . co nie było powszechną praktyką . kto je napisał i w czyim imieniu. W swoim działaniu kierował się nie badaniami, ale intuicją, która dwukrotnie go zawiodła . w przypadku promocji III Rzeczy i ZSRR. Według tego modelu funkcja PR to przede wszystkim rozpowszechnianie informacji. Dziś stosowany w agencjach rządowych, niektorych działaniach non-profit, w trakcie kampanii informacyjnych.
3. Model dwukierunkowy asymetryczny
Pojawienie się tego modelu można wiązać z aktywnością rządu amerykańskiego w czasie komunikowania podczas I wojny światowej. Za pioniera tego modelu uważa się Waltera Lippmana (Public Opinion). W rok po nim do dyskusji włącza się Edward Bernays ze swoją książką Crystalizing Public Opinion. Uważał, ze PR może służyć dobru publicznemu, jeżeli przekonuje się ludzi do tego, co i tak jest zgodne z ich interesem a organizacja zmienia się wraz z wymaganiami publiczności. Manipulacja ma polegać jedynie na tym, że organizacja jest pokazywana przez uwypuklenie cech, które publiczności najbardziej się podobają. Ten model komunikacji podchwycili Hill i Knowlton. Organizacja próbuje przekonać odbiorców do swoich celów, ale by robić to skutecznie stara się najpierw poznać ich potrzeby i je zaspokoić. Duża rola badań w tym modelu. Najczęściej praktykowany przed doradców PR i przedsiębiorstwa.
4. Model dwukierunkowy symetryczny
Model zakłada podjęcie wymiany informacji i opinii między publicznością a firmą. Za pioniera tego podejścia uważa się Bernaysa. Na gruncie naukowym byli to Hunt i Gruning, pierwsi praktycy to David Finn i Harold Burson. Według tego modelu PRowcy to mediatorzy, pracują, by przybliżyć publiczności stanowisko firmy i odwrotnie. Badania oceniajace mają sprawdzać, czy sytuacja przebiega pomyślnie. Dzisiaj stosowany w wielu przedsiębiorstwach rynku niekonkurencyjnego, przez agendy rządowe i samorządowe